Η VATS ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ (Video-Assisted Thoracoscopic Surgery) αποτελεί μία σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση για παθήσεις πνευμόνων, υπεζωκότα και μεσοθωρακίου με μικρές τομές και ταχεία ανάρρωση. Στη Θεσσαλονίκη, στην Κλινική Άγιος Λουκάς, Πανόραμα (552 36), ο θωρακοχειρουργός Κληματσίδας Μιχάλης, MD, PhD εφαρμόζει σύγχρονες τεχνικές VATS, με στόχο την ολοκληρωμένη διάγνωση, την εξατομικευμένη θεραπεία και τη συστηματική μετεγχειρητική παρακολούθηση.

Τι είναι η VATS και πώς λειτουργεί

Η VATS είναι ελάχιστα επεμβατική χειρουργική τεχνική που επιτρέπει πρόσβαση στον θώρακα μέσω μικρών τομών (συνήθως 2–3 τομές, 1–3 cm). Μέσα από αυτές εισάγεται ενδοσκόπιο (κάμερα υψηλής ευκρίνειας) και λεπτά χειρουργικά εργαλεία. Η επέμβαση πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία, με αερισμό του ενός πνεύμονα, ώστε να δημιουργείται επαρκής χώρος για ασφαλή και ακριβή χειρουργική παρέμβαση. Με τη VATS μπορούν να εκτελεστούν βιοψίες πνεύμονα, αφαιρέσεις πνευμονικών όζων ή μαζών, λοβεκτομές/τμηματεκτομές, αποφλοιώσεις υπεζωκότα και αντιμετωπίσεις μεσοθωρακικών βλαβών. Για πρακτικές λεπτομέρειες και διεθνείς συστάσεις δείτε τις NHS οδηγίες για VATS.

Για ποιες παθήσεις ενδείκνυται

• Πρώιμος καρκίνος πνεύμονα: λοβεκτομή, τμηματεκτομή, λεμφαδενικός καθαρισμός.
• Πνευμονικοί όζοι/μάζες: εντοπισμός και εκτομή με παθολογοανατομική τεκμηρίωση.
• Πνευμοθώρακας: μηχανική/χημική πλευρόδεση για πρόληψη υποτροπής.
• Πλευριτική συλλογή, εμπύημα: θωρακοσκοπική παροχέτευση και αποφλοίωση.
• Υπεζωκοτικές παθήσεις: βιοψία υπεζωκότα, πλευρεκτομή όταν απαιτείται.
• Μεσοθωρακικές βλάβες: θυμώματα, κύστεις, νευρογενείς όγκοι.
• Βιοψία λεμφαδένων μεσοθωρακίου για σταδιοποίηση.
• Συμπαθεκτομή για σοβαρή υπεριδρωσία παλαμών/μασχαλών.

Η τελική απόφαση για VATS λαμβάνεται μετά από πλήρη θωρακοχειρουργική αξιολόγηση.

Πλεονεκτήματα για τον ασθενή

Σε σχέση με τη συμβατική θωρακοτομή, η VATS προσφέρει λιγότερο πόνο μετεγχειρητικά, μικρότερο κίνδυνο επιπλοκών, λιγότερη απώλεια αίματος και ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα. Οι μικρές τομές μειώνουν τον κίνδυνο λοιμώξεων και αφήνουν διακριτικές ουλές. Στα ογκολογικά περιστατικά, η VATS εφαρμόζεται με ογκολογικά ισοδύναμα κριτήρια (ελεύθερα όρια εκτομής, συστηματική λεμφαδενεκτομή) όταν αυτό είναι κλινικά ενδεδειγμένο.

Διάγνωση και προεγχειρητικός έλεγχος

Ο σωστός προεγχειρητικός σχεδιασμός είναι καθοριστικός για την ασφάλεια και την επιτυχία της επέμβασης. Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει: αξονική τομογραφία θώρακος υψηλής ευκρίνειας, κατά περίπτωση PET/CT, δοκιμασίες πνευμονικής λειτουργίας (σπιρομέτρηση, DLCO), καρδιολογική εκτίμηση, εργαστηριακός έλεγχος. Όταν χρειάζεται, προηγείται βρογχοσκόπηση ή EBUS για διάγνωση/σταδιοποίηση. Συνιστάται διακοπή καπνίσματος, ρύθμιση συννοσηροτήτων και προεγχειρητικές ασκήσεις αναπνοής για βελτίωση ανάρρωσης.

Η επέμβαση βήμα-βήμα

Την ημέρα της επέμβασης εφαρμόζονται πρωτόκολλα ασφάλειας και ERAS. Υπό γενική αναισθησία γίνονται 1–3 μικρές τομές από όπου εισάγεται κάμερα και χειρουργικά εργαλεία. Ο χειρουργός εκτελεί την προγραμματισμένη πράξη (π.χ. τμηματεκτομή, λοβεκτομή, βιοψία ή αποφλοίωση), ελέγχει την αιμόσταση και τοποθετεί θωρακικό σωλήνα. Η διάρκεια κυμαίνεται συνήθως από 60 έως 180 λεπτά, ανάλογα με το είδος και την πολυπλοκότητα του περιστατικού. Η ασφάλεια ενισχύεται με διεθνή πρωτόκολλα, όπως η λίστα ασφαλείας χειρουργείου του WHO.

Μετεγχειρητική πορεία και αποκατάσταση

Μετά την επέμβαση, στόχος είναι η γρήγορη κινητοποίηση, η καλή αναλγησία και η πρόληψη αναπνευστικών επιπλοκών. Ο θωρακικός σωλήνας αφαιρείται συνήθως σε 1–3 ημέρες, μόλις το πνευμονικό παρέγχυμα είναι επαρκώς διατεταμένο και η παροχέτευση έχει μειωθεί. Ασκήσεις αναπνοής και φυσικοθεραπεία μειώνουν τον κίνδυνο ατελεκτασίας και πνευμονίας. Επιστροφή στο σπίτι γίνεται συχνά μέσα σε 1–3 ημέρες. Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται από το είδος της επέμβασης και τη φυσική κατάσταση: επάνοδος σε καθιστική εργασία σε περίπου 2–4 εβδομάδες, σε βαριά χειρωνακτική εργασία σε 4–6 εβδομάδες. Οδήγηση επιτρέπεται όταν ο πόνος ελεγχθεί χωρίς ισχυρά αναλγητικά και μπορεί να γίνει ασφαλής πέδηση (συνήθως 1–2 εβδομάδες).

Κίνδυνοι και επιπλοκές

Παρότι η VATS έχει πολύ καλό προφίλ ασφάλειας, παραμένει χειρουργική επέμβαση και μπορεί να συνοδεύεται από επιπλοκές.

Πιθανοί κίνδυνοι:

• αιμορραγία
• παρατεταμένη διαφυγή αέρος
• λοιμώξεις τραύματος
• πνευμονία
• ατελεκτασία
• αρρυθμίες
• θρόμβωση
• ανάγκη μετατροπής σε ανοικτή θωρακοτομή
• σπάνια ανάγκη ΜΕΘ.

Οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου (ηλικία, ΧΑΠ, καρδιαγγειακά, ενεργό κάπνισμα) αξιολογούνται προεγχειρητικά για ελαχιστοποίηση επιπλοκών. Άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό απαιτείται σε πυρετό, επιδεινούμενη δύσπνοια, έντονο θωρακικό πόνο, αιμόπτυση, ερυθρότητα/εκροή από το τραύμα ή αιφνίδιο οίδημα κάτω άκρου.

Θωρακοχειρουργική φροντίδα στη Θεσσαλονίκη

Στην Κλινική Άγιος Λουκάς, στο Πανόραμα, η θωρακοχειρουργική φροντίδα οργανώνεται σε διεπιστημονικό πλαίσιο με εξειδικευμένη ομάδα (αναισθησιολόγοι, πνευμονολόγοι, ογκολόγοι, ακτινοθεραπευτές, παθολογοανατόμοι, φυσικοθεραπευτές). Ο Κληματσίδας Μιχάλης, MD, PhD εφαρμόζει σύγχρονες τεχνικές VATS με μία οπή η λεγόμενη Uniportal VATS  για διαγνωστικές και θεραπευτικές πράξεις, με έμφαση στην ασφάλεια, την ακρίβεια και την ταχεία επανένταξη του ασθενούς στην καθημερινότητα. Η πρόσβαση είναι άμεση για κατοίκους Θεσσαλονίκης και Βόρειας Ελλάδας, με δυνατότητα συντονισμένων ραντεβού για πλήρη προεγχειρητικό έλεγχο στον ίδιο χώρο.

Συχνές ερωτήσεις

Σύντομες απαντήσεις σε συχνές απορίες:

• Είναι η VATS κατάλληλη για όλους; Όχι πάντα· σε μεγάλους/διηθητικούς όγκους ή εκτεταμένες συμφύσεις ενδέχεται να απαιτηθεί ανοικτή προσπέλαση.
• Θα έχω παροχέτευση; Συνήθως τοποθετείται ένας σωλήνας για 1–3 ημέρες.
• Πότε θα ξέρω τα αποτελέσματα της βιοψίας; Συνήθως εντός 3–7 εργάσιμων ημερών, ανάλογα με την εξέταση.
• Θα μείνουν ουλές; Οι τομές είναι μικρές και το αισθητικό αποτέλεσμα είναι συνήθως πολύ καλό.
• Πότε μπορώ να περπατήσω; Την ίδια  ημέρα, με καθοδήγηση του νοσηλευτικού και φυσικοθεραπευτικού προσωπικού.
• Το κάπνισμα επηρεάζει; Η διακοπή πριν και μετά το χειρουργείο βελτιώνει άμεσα την αναπνευστική λειτουργία και μειώνει επιπλοκές.

Ραντεβού και επικοινωνία

Για αξιολόγηση περιστατικού, λήψη δεύτερης γνώμης ή προγραμματισμό χειρουργικής αντιμετώπισης στη Θεσσαλονίκη, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού στην Κλινική Άγιος Λουκάς, Πανόραμα (552 36). Προτείνεται ως πρώτα βήματα:

• συγκέντρωση πρόσφατης ακτινολογικής απεικόνισης (CT, PET/CT όπου υπάρχει)
• πορίσματα βιοψιών/βρογχοσκόπησης
• λίστα φαρμάκων.

Η γραμματεία συντονίζει τα επόμενα στάδια, από τον προεγχειρητικό έλεγχο έως τη μετεγχειρητική αποκατάσταση. Σε επείγον σύμπτωμα (αιφνίδια δύσπνοια, έντονος πόνος, αιμόπτυση) αναζητήστε άμεσα βοήθεια έκτακτης ανάγκης.